1- نقد های معطوف به کتاب

2- نقد های معطوف به کودک  

در نقد های معطوف به کتاب در اساس به ارزشهای اصلی کتاب صرف نظر از نسبت آن با نیاز های خاص کودکان پرداخته میشود اما نقد هایی که توجه به کودک دارند بیشتر متمرکز به این موضوع است که مخاطب کتابهای کودکان چه کسانی هستند و بنا به ویژگیهای سنی و ذهنی از کتاب معین چه بهره ای می برند.

در ادبیات تفننی ایجاد حظ و سر گرمی هدف اصلی محسوب می شود.

هدف اصلی ادبیات به طور کلی گسترش افق دید و حساسیت بشر است و آثار خوب را نسبت به داشتن یا نداشتن این کیفیات باید سنجید.

نویسنده ای که برای کودکان قلم به دست می گیرد از همان ابتدا محدودیتهایی را برای آ فرینش خود در نظر گرفته است . او باید برای کودکان گروه سنی خاص بنویسد . بنا بر این در انتخاب موضوع داستان و سبک نوشتار آزادی کامل ندارد .او باید رغبتها و ذوقیات گروه سنی مخاطب را در نظر بگیرد . باید با مختصات ذهنی کودکان و مقتضیات ذهنی آنها آشنا باشد .در انتخاب واژگان اثر باید اصولی را به تناسب سن مخاطب رعایت کند.خلاصه نوشتن برای کودکان خود قبول نوعی التزام است.

وقتی یک اثر ادبی اثر قابل قبولی است که در درخه اول برای خواننده سر شار از لذت و سرچشمه خرسندی باشد . بنا بر این اگربرای ادبیات کودک دنبال یک هدف عام باشیم میتوان خوشنود و خرسند کردن را هدف اصلی ادبیات کودک بدانیم.

به تعبیری با توجه به این نگرش کودک را می توان به گیاهی تشبیه کرد که تمام خصایل آن در بذر به حالت پنهان وجود دارد . در مراحل رشد به تدریج از حالت پنهان به صورت آشکار در می آید . به همان سان که بذر برای بروز دادن خصایل خود به شرایط مساعد بیرونی نیاز دارد کودک نیز برای شکوفا کردن خصایل درونی به محیط اجتماعی و تربیتی مناسب نیاز دارد .

تفکیک دانش از نظر پیاژه:

1- دانش فیزیکی    2- دانش ریاضی   3- دانش اجتماعی

دانش فیزیکی عبارت است از :اطلاعات مربوط به خواص فیزیکی اشیا مثل اندازه  بافت  وزن و ...... کودک این دانش را با عمل بر اشیا مثل لمس کردن   پرت کردن  شکستن و ریختن به دست میاورد نه با شنیدن و خواندن .

دانش ریاضی عبارت است از : طریق اندیشیدن در باره تجربه ها که به دست می آید . در اینجا ذهن کودک بر شیئ بیرونی عمل می کند اگر مورد پیش را به اکتشاف تشبیه کنیم این مورد به اختراع شباهت دارد .

دانش اجتماعی : دانشی است در باره گروههای اجتماعی و فرهنگی که از طریق میثاقها با یکدیگر به توافق رسیده و با هم پیوند برقرار کرده اند . قوائد  قوانین ارزشها وزبان از جمله این دانشهاست .  – اصول اخلاقی

مراحل رشد چهار گانه کودک

1- مرحله حسی حرکتی :این مرحله از تولد تا دو سالگی را در بر می گیرد . در این مرحله رفتار در درجه اول حرکتی است. کودک در این مرحله هنوز برای حوادث پیوندی درونی تشخیص نمی دهدو نمیتواند به تعقل بپردازد .

2- مرحله پیش عملیاتی :این مرحله از دو سالگی تا هفت سالگی سن کودک را در بر میگیرد .در این مرحله رشد عقلی سرعت میگیرد اما تعقل هنوز از نوع تعقل پیش منطقی است.  

3- مرحله عملیات عینی: این مرحله از حدود هفت سالگی شروع می شود و تا حدود یازده سالگی ادامه می یابد . در این مرحله نیز هنوز بچه ها از طریق تجربه عینی و  انضمامی از جمله مواجهه با اشکال هنری بهتر فرا می گیرد .

4- مرحله عملیات صوری : این مرحله حدود یازده تا پانزده سالگی را در یر می گیرد . در این مرحله تعقل یا به عبارتی تعقل منطقی پیدا می شود .در این مرحله به تدریج ذهن کودک توانایی درک مفاهیم انتزاعی را کسب می کند. 

این روزها در حال تمرین نمایش کوجیکوهستیم عوامل    نمایش عبارتند از:

 نویسنده  و کارگردان:حمید نایبی

دستیار کارگردان:مهرناز ملک حسینی

بازیگران: فاطمه اسماعیلی- مهرنازقلندری- صبامطلبی

رشید نوروزي- لادن و لعبت بهرامی-المیرا اقدم- پردیس نایبی و حمید نایبی             

این نمایش به سفارش حوزه هنری استان گلستان تمرین وبه روی صحنه میرود.

خبر جدید تر اینکه دوست عزیزم محمد حاج محمدی مشغول نوشتن فیلمنامه ای به نام هدیه است که پس از پایان قرار است در موسسه فرهنگی وهنری کارمینا تولید شود.

و از همه جدید تر اینکه از اول بهمن ماه مسئولیت واحد نمایش همین موسسه را بر عهده گرفته ام.

موسيقي كار را عليرضا زماني كار مي كند و طراح لباس و ماسك هم سركار خانم زهرا متكي هستند .

ادبیات کودک شامل بخشی از ادبیات است که برای کودکان از سن پیش دبستانی تا پایان دوران نو جوانی مناسب تشخیص داده شده است. کتاب های تصویری.. قصه های فرهنگ عامه .. داستان های رئالیستی .. دانستنی های علمی .. شعر و بسیاری نوشته های دیگر که از نظر چگونگی به طور خاص برای کودکان و نو جوانان مناسب است از این جمله است.

تقسیمات ادبیات کودکان

1-   کتاب ها و نوشته ها و سروده هایی که به طور مشخص و از ابتدا برای کودکان و با توجه به نیاز وکیفیت ذهنی آنها آفریده شده است. 

2-    کتاب ها نوشته ها و سروده هایی که در اصل برای کودکان آفریده نشده است ولی به دلیل کیفیت خاص برای کودکان ایز مناسب است و می تواند مورد استفاده آنها قرار گیرد. 

ادبیات کودک هم می تواند دارای جنبه های آموزشی و هم جنبه های سر گرم کننده و لذت بخش باشد. در ادبیات کودک با ید به هر دو وجه توجه کرد. کودک همه چیز را از طریق هنر بهتر و آسان تر فرا می گیرد . 

موضوعات ادبیات کودکان

1-   فلسفی : که عبارت است از ماهیت وجود و رابطه انسان با جهان هستی و رابطه جهان هستی با خداوند.  

2-   اقتصاد: که عبارت است از قوانین حاکم بر تولید و تئضیع و مصرف نعمت های مادی. 

3-   اخلاق : که عبارت است از رابطه فرد و اجتماع از منظر اصول رفتاری در انطباق با احکام الهی .. سنت و افکار عمومی .. موضوع هنر عبارت است ازسرشت و سرنوشت انسان و تحلیل آن با بهره گیری از عنصر خیال و تصویر هنری و سخت گیری عاطفی .

( موضوع ادبیات کودک نیز در بعد هنری آن عبارت است از انعکاس و ارزبیابی عالم کودکی و ویژگی های زیبا شناختی ..دراماتیک .. کمیک .. و تراژیک ) آن.

ادبیات خود آگاه کودک : منظور از ادبیات خود اگاه کودک ادبیاتی است که نسبت به موضوع خود یعنی عالم کودکی شناخت به دست آورده است.

نقش های ادبیات کودک

1-   نقش معرفتی: در یک نگاه کلی نقش معرفتی هنر وادبیات این است که ما را با پدیده های مختلف زندگی مثل مناسبات اجتماعی انسان ها – احساسات –اندیشه ها – سجایا وسرشت وسرنوشت انسان آشنا می کند .

2-   نقش عقیدتی :منظور از نقش عقیدتی هنر و ادبیات این است که آفرینش های هنری و ادبی مستقیم و غیر مستقیم از ارزش ها و آرمان های خاصی جانب داری می کند وآفرینش گر می تواند هنگام آفرینش اثر رسالت خاصی برای کار خود بر گزیده باشد یا اینکه به چنین رسالتی عقیده نداشته باشد . 

3-   نقش زیبایی شناختی: ادبیات کودک وجوه زیبایی شناختی عرصه های زندگی کودک را که ما از آن به عالم کودکی تعبیر کردیم باز آفرینی می کند و به این ترتیب برای او موقعیت های قهرمانی و ضد قهرمانی – تراژیک و کمیک و پست و والا را تفسیر می کند . 

وقتي از مفهوم بيولوژيكي كودك حرف مي زنيم منظور سالهايي است كه هنوز قواي جسماني  و مشخصات فيزيكي كودك مثل قد – وزن ونيروي بدني و عقلي او رشد كافي نكرده است. 

وقتي از مفهوم اجتماعي كودك سخن مي گوييم منظور اشاره به اين نكته اساسي است كه در يك جامعه معيني تا چه سني  شخص هنوز كودك به حساب مي آيد يعني عضوي از خانواده و جامعه تلقي مي شود كه هنوز از او انتظار نمي رود عهده دار تكاليف اجتماعي شود.

( چيزهايي كه انسان در پنج سال نخست زندگي ياد مي گيرد به تنهايي بيش از آن است كه در باقي عمر ياد مي گيرد )

كتاب هايي كه مناسب سن 2 تا 6 سال است بايد داراي مشخصات زير باشد:

1-   موضوع داستان كتاب ساده باشد .

2-   تصوير ها واضح و روشن باشد .

3-   تصويرها گوياي متن باشد وبتواند داستان را تا حدود زيادي برساند.

كتاب هايي كه مناسب سن 7 تا 9 سال است بايد داراي مشخصات زير باشد:

كتابهايي باشد كه به محيط كودك از جمله كوچه – خانه و مدرسه بپردازد.

به اين ترتيب داستانهاي واقع گرا و هزلهايي كه مربوط به وقايع ساده و                                                                                                                                                                                 روزانه خانه ومدرسه است نظر او را به شدت جلب مي كند هر چند كه بيشتر وقتها اين داستانها از نظر ما بزرگ سالها بدون حادثه و بي مزه به نظر مي رسد.

كتاب هايي كه سن10 تا 12 سال به آنها علاقه مندند :

از داستانهاي واقع گرايانه – زندگي نامه ها و داستان هاي احساسي لذت مي برند – همچنين سن علاقه مندي به جمع آوري مجموعه ها ( كلكسيونوها) است .

مفهوم بيولو‍‍ژيكي و مفهوم اجتماعي كودك

داستانهاي ماجرايي - حماسي – تاريخي و كتابهايي كه در باره عجايب سرزمينهاي ديگر است به آنها لذت مي بخشد .

با علم به اينكه تئاتر مادر هنر هاست يعني تمامي هنر ها از جمله نقاشي – نور پردازي – طراحي – حجم سازي – موسيقي – رنگ شناسي و ...... در آن به كار مي رود  تئاتر براي كودكان از حساسيت هاي خاصي بر خوردار است و پيامد هاي مثبتي براي كودكان به همراه دارد

از جمله:

1- حس اعتماد به نفس كودكان را بالا ميبرد.

2- قدرت خلاقيت آنها را افزايش مي دهد.

3- ذهن كودكان را فعال مي سازد.

4- قدرت بيان كودكان را تقويت مي كند .

5- درك وفهم كودكان را رشد مي بخشد.

و...........

ما به سه روش براي كودكان تئاتر كار مي كنيم:

1-تئاتر براي كودكان .

2- تئاتر با كودكان .

3- تئاتر با كودكان براي كودكان .

نقاشي كودكان

نقاشي همانند خواب و رويا به كودك فرصت ميدهد تا اطلاعات و اعمالي را كه از دنياي بيرون كسب ميكند  از هم جدا سازد و سپس به تنظيم مجدد آنها اقدام نمايد.

.

در نقاشي كودك خود را از ممنوعيتها رها مي سازد و به صورت نا خود آ گاه مسايل- مشكلات و اضطراباتش را در قالب نقاشي فرا فكن مي كند .

به گفته گودايناف يكي از بزرگترين روان شناسان نقاشي كودك : نقاشي آدمك بيانگر پختگي فكري كودكان است و بسياري از دانشمندان به عنوان تست هوشي – با در نظر گرفتن تكامل نقاشي از نظر بدن لباس وغيره از آن استفاده مي كنند.

خط – فضا – رنگ در موضوعات مختلف از قبيل شكل آدم – خانه – درخت – خانواده و ..... نمادهايي هستند كه برخي از ويژگيهاي شخصيت كودك بارز مي شوند و ارزش تشخيصي داشته ودر درمان كودكان داراي مشكل – مورد استفاده قرار مي گيرد.

كودكان عقب مانده ذهني – افسرده – مضطرب وداراي احساس تقصير – نقاشي هاي خاص مي كشند . البته براي تفسير اين نقاشي ها بايد مراحل خاصي را پيمود تا تفسيري تقريبا منطبق با واقعيت از نقاشي به عمل آيد.

آلفرد آدلر: (( هر گز نبايد به بازي ها به عنوان روشي براي وقت كشي نگاه كرد ))

بازي مهم ترين شكل فعاليت كودك در سنين پيش از دبستان است كه ميتواند بر كل شخصيت كودك و رشد و شكوفايي او در تمام زمينه هاي ان اعم از اجتماعي – عاطفي - عقلاني – اخلاقي و .... موثر باشد.

در بازي كليه قواي جسماني و رواني كودك يعني دقت – حافظه- تصور- نظم وترتيب – چالاكي ومهارت و...رشد مي يابند .

بازي وسيله اي است قوي كه مشاوران – معلمان و والدين ميتوانند از آن براي تربيت كودك در تمام زمينه هاي رشدي استفاده نمايند. اين فعاليتها ميتواند با يك كودك به تنهايي ويا با گروهي از كودكان انجام گيرد .

و سه کتاب کودک به نامهای :قشنگترین پروانه           ــــ      قندی و مسواک 

گلی ونان داغش با حیوونای باغش   به چاپ رسانده ام امیدوارم بتوانم با شروع کارم

در بلاگفا با كمك شما دوستان به موفقيت بيشتري برسم.

                                                           روبرتو چولی